Kate Atkinson: Leven na leven

Dit boek is er al even. De Nederlandse vertaling verscheen in de zomer van 2014. Nu pas kwam ik het in de bibliotheek tegen, meteen van de plank gegrist en naar huis.

Het boek geeft antwoord op de door de schrijfster gestelde vraag: stel dat je je leven steeds over mocht doen. Keer op keer, net zoalang tot je het goed hebt. Tot je de valkuilen van het leven handig hebt ontweken, om zo tegenslagen en rampen te kunnen voorkomen. Zou dat kunnen? Zou je dat willen?

Zo volgen we de vele levens van Ursula Todd, die keer op keer geboren wordt tijdens een sneeuwstorm. Ze leeft een paar minuten, ze leeft enkele jaren, ze leeft haar leven ten volle uit.
En hoewel wij denken dat we zelf controle hebben over ons leven, blijken omstandigheden en juist onbewuste keuzes van grote invloed op het verloop daarvan.
Ursula wordt zich er steeds meer van bewust hoe haar keuzes uitpakken. En uit alle mogelijkheden die ze heeft gehad kiest ze tenslotte het pad dat haar in staat moet stellen de wereldgeschiedenis ingrijpend te veranderen.

Een tweede thema is de Blitz.
Natuurlijk weet ik dat Engeland zwaar gebombardeerd werd door de Duitsers. V1 en V2 zijn gevreesde begrippen. Maar of het door de Engelsen zelf komt (just muddling through!) of door series als Dad's Army, op de een of andere manier is de heftigheid van die bombardementen niet altijd even goed doorgedrongen.
Ik las zojuist bijvoorbeeld dat London in 1940 gedurende 57 op elkaar volgende nachten werd gebombardeerd. De Blitz duurde acht maanden, tijdens die periode werden meer dan 1 miljoen huizen verwoest, en meer dan 40.000 mensen vonden de dood.
In het boek wordt een realistische, en dus tamelijk gruwelijke beschrijving gegeven van het leven tijdens die periode. De onbeschrijvelijke moed van velen, het koppige doorgaan ondanks alles; deze bladzijden leerden me veel over een kant van de oorlog die ik nog niet goed kende.

Het deed me denken aan een lief, maar ook beklemmend kinderboek: Kiekeboe! van Janet en Allan Ahlberg. Ik laat enkele afbeeldingen zien.

Ik denk dat elke ouder dit herkent. Zo'n stevig warm lijfje, trappelend om aan de nieuwe dag te beginnen.

Dat kleine bedje staat vlak bij het grote ledikant. Zo'n vreedzaam tafereeltje. Dacht je. Maar het jasje over de stoel, en vooral de tas aan de beddeknop duiden op ernstiger zaken.

En ook op dit plaatje lijkt alles goed en wel. Behalve dan het ingestorte huis in de rechterhoek en de zwevende Blimp.

Zo onschuldig over en voor kinderen. Zo ernstig voor ouders, zowel die in het boek als de papa/mama die het voorleest: de dreiging en het gevaar, waar je je kind voor wilt beschermen, zodat het zo lang mogelijk in alle onschuldige vrijheid kan spelen en blij zijn. 
Als je het boek gelezen hebt, snap je misschien de associatie met dit mooie kinderboekje. 

Ursula maakt de oorlog aan beide kanten mee: in Londen én in Duitsland. Meer zeg ik niet, ik wil de plot niet verraden, maar ook hier wordt duidelijk hoe je nietsvermoedend denkt een goede keuze te maken om vervolgens door de raderen van de geschiedenis vermorzeld te worden.

Ik vind het een geweldig boek. Ik vraag me wel af of het een leventje minder had gekund. Dus ga ik hem nog een keer lezen, kijken hoe ik het dan vind.


Kate Atkinson: Leven na leven.  Uitgever:Atlas Contact.
Oorspronkelijke titel: Life after life.

Janet en Allan Ahlberg: Kiekeboe! Alleen tweedehands verkrijgbaar. De Engelse versie "Peepo!"is wel verkrijgbaar.

Uitgelezen: Kate Atkinson (30)

Als je bedenkt dat Kate Atkinson's eerste boek in 1995 verscheen, ze vanaf dat moment uitbundig geprezen werd, prestigieuze prijzen heeft gewonnen én haar boeken zijn bewerkt voor TV, dan kom ik anno nu wel een beetje achteraan hobbelen. Ach, beter laat dan nooit.

Drie boeken heb ik nu van haar gelezen, in vertaling. Het zijn geen klassieke detectives of thrillers, maar toch draaien de boeken om misdaad: moord, doodslag, kinderontvoering, drugs, fraude, corruptie. Zijn het dan donkere, harde vertellingen, waarin geen "normaal" mens voorkomt, zoals in de vele Skandinavische boeken, die als warme broodjes over de toonbank gaan? Ook niet, Atkinsons hoofdpersonen zijn meestal doorsnee-mensen, die min of meer toevallig heftige dingen meemaken.
Meestal gaat het zo:
Er vindt een misdrijf plaats, bijvoorbeeld een moord. Dat gebeurt haast terloops. Er is natuurlijk het slachtoffer; de dader is al dan niet bekend. Iemand vindt het slachtoffer, er komt politie. Er zijn nabestaanden van het slachtoffer, die op hun beurt relaties hebben, kinderen misschien. De politiemensen hebben partners, professioneel en privé. Er zijn toevallige passanten, die meegesleurd worden in de gebeurtenissen rondom het misdrijf. In alle drie de titels duikt een detective op, Jackson Brodie, die wat stommelig door het leven reist. Er zijn altijd kinderen, meisjes meestal, die een opvallend doorzettingsvermogen tonen.
Eigenlijk vallen er twee dingen op: om te beginnen dus de "gewoonheid" van de karakters. Thee zetten, ladder in je kous, modder op de weg, kind met snottebellen, zoon die aan winkeldiefstal doet. Je zou haast zeggen, saaie mensen. Wat doet de aanweigheid van heftig geweld met het leven van die personen?
Ten tweede zijn er veel meer vrouwen in de boeken van Atkinson, dan bij andere schrijvers. En vooral meisjes, die onweerstaanbaar dapper zijn. Een klein meisje (met haar moeder is het niet goed afgelopen), dat niet veel praat, schatten verzamelt in haar rugzakje (van het type mooi steentje, lintje, etc) en fanatiek haar duimpje opsteekt, als het leven meezit. Of een ouwelijke zestienjarige, die hardnekkig doorgaat, terwijl alles en iedereen om haar heen doodgaat of verdwijnt. Ik kende de uitdrukking "Je móet wel van haar houden" ( iemand zei dat over Emma van Jane Austen); Reggie uit Wachten op Goed Nieuws is zo'n iemand, onweerstaanbaar met haar "kzweerhet!".

Minpuntje is misschien dat je, door het ontbreken van een rechte,doorgetrokken spanningsboog, deze boeken niet in één adem uitleest. Geen achtbaanbeleving, meer een wandeling door een park. En dat kan heel plezierig zijn, op zijn tijd.


Kate Atkinson: Een goede daad (orginele titel: One Good Turn)
Wachten op Goed Nieuws (orginele titel: When Will There Be Good News)
Vanochtend Vroeg Vertrokken (orginele titel: Started Early, Took My Dog)

Er is net een nieuw boek van Kate Atkinson verschenen (zonder Jackson Brodie): Life after Life.

website Kate Atkinson