Rügen

Rügen is een Duits eiland in de Oostzee, ook bekend als de Baltische Zee. Grofweg 40 bij 50 km groot, en te bereiken via een dam en een brug. Het eiland stond al een poosje op ons verlanglijstje, onder meer vanwege de kraanvogels die het als een tussenstation gebruiken op hun trektochten.

Het was een behoorlijk eind rijden (600 km), maar we waren nog maar net op het eiland of ik zag ze al in een weiland scharrelen. Het gekke is: kraanvogels worden meestal afgebeeld tijdens hun "dans". In het dagelijks leven zijn ze voornamelijk bezig met eten: voorovergebogen bewegen ze zich in groepjes door het gras. Wat je ziet zijn pluizige, grijs-bruine ruggen. Even dacht ik een soort reuze konijnen te zien. Later in de week zagen we er tientallen, zo niet honderden overvliegen. En overal hoorde je hun roep, zo'n prachtig geluid.

Al gauw bleek ons dat een week te kort was. Behalve dat er veel te zien is, vind je op het eiland diepe inhammen en binnenzeeën, zodat je soms flink moet omrijden. Er zijn niet veel wegen, en de meeste zijn nogal smal. Daar staat tegenover dat je er op de fiets goed uit de voeten kunt, en overal komen bussen. Er rijdt ook een (stoom)trein.

Overal vlak bij zee, overal strand, met duinen, met kliffen, met kiezelstrand en met bossen.

Kleine vissersplaatsjes

 Echte Oostzee-badplaatsen met witte hotels als villa's langs de hoofdstraat.

Middeleeuwse kerkjes

En recente geschiedenis
 

Prora

Ruige natuur
 

 en akkerbouw op glooiende velden

en nog veel meer. Dit was alleen de oost- en noordkant van het eiland, aan de rest zijn we niet toegekomen.
We hopen dus nog eens te gaan; dan twee weken. In het voorjaar of de vroege zomer, want de flora moet ook geweldig zijn (ik zag foto's van velden vol klaprozen). Het eiland is vergeven van hunebedden, grafheuvels en andere overblijfselen, wil ik ook zien.

Kortom: een aanrader. Tip: fietsen huren kan op veel plaatsen en is niet duur. Verder moet je overal fors voor betalen, contant graag. Denk aan parkeergeld, entree voor toeristische uitzichtpunten, toeristenbelasting, etc.

Foto's; A.B. van der Ploeg en van Aag zelf

Dekemastate

Het weer is zomers maar verder is het natuurlijk herfst. Tijd om eens terug te kijken op de afgelopen maanden. We hebben ontzettend veel gedaan en gezien, al zeg ik het zelf. "Doe je ook ergens verslag?" vroeg iemand geïnteresseerd. Nou, daar was niet veel van terecht gekomen. Foto's, dat wel. Hoog tijd om die eens te ordenen, voor ik weer vergeet van waar en wanneer. En dan hoop ik alsnog verslag te doen, in niet-chronologische volgorde.

In augustus hebben we de Dekemastate in Jelsum bezocht.

Het is een prachtig geheel: de state, de tuinmanswoning, de tuinen. Van het fruit wordt jam gemaakt, de bloemen vullen de vazen in het huis en op het terras.

Het interieur is prachtig, het geheel doet huiselijk aan. Dat was dan ook het streven: het zo te laten lijken of de bewoners even weg zijn.

De eerste vermelding van de state, toen nog een stins (stenen huis, min of meer vierkante woontoren) stamt uit 1486. Eerst bekend onder de naam Fetzastate, vanaf 1486 Camstrastate, als Pieter Camstra de nieuwe eigenaar wordt. Op zeker moment trouwde nazaat Reynsck Camstra met Hette Dekema.

wapens van de verschillende families

Zij heeft in 1538 een nieuwe state laten bouwen op de fundamenten van de Camstrastate. In de kelder kun je nog resten van de stins zien. Ik had alleen meer aandacht voor de weckvoorraad (sorry).

Beide echtelieden werden na hun dood begraven in de Galileërkerk te Leeuwarden. De kerk is inmiddels afgebroken, maar na wat omzwervingen is hun grafsteen heden ten dage te bezichtigen in het bosgedeelte van de tuinen bij de state, waar het deel uitmaakt van een speciaal daarvoor aangelegd monument.

Af en toe vliegen er F16's zo laag over dat je de piloot haast een handje kunt geven. Vliegveld Leeuwarden ligt een hanentree verderop. Het is een spectaculair gezicht, maar ook vervreemdend, om oud en nieuw op hetzelfde moment te ervaren.

We hopen in het voorjaar nog een keer te gaan, om dan de stinzenflora te bekijken.

aronskelken

Er is een website: http://www.dekemastate.nl/index.html
Foto's: A.B. van der Ploeg en van Aag zelf. Foto F-16: P.M.van der Ploeg.

Woord en beeld: hood

Lezen schept beelden in je hoofd. Het kan ook andersom. Je ziet iets en je denkt meteen aan iets dat je gelezen hebt. Bijvoorbeeld:

Op een prachtige vrijdagmiddag gingen we naar Beetsterzwaag.

Een kleine, maar fijne expositie met prachtige objecten. In een vitrine zag ik een leren hoofddeksel.

Perzië, 19de eeuws

Later navraag gedaan: het is een hoes voor de helm, die ernaast hing.

Bijschrift toevoegen

Maar dat terzijde. De muts is het beeld. Nu mijn associatie, de (licht aangepaste) tekst:

"Syrian hoods. Turkmen hoods. Afghan hoods. Tiny Indian hoods and huge eagle hoods from Central-Asia. Sixteenth century French hoods.
They're not an European invention. Frankish knights learned how to use hoods from Arab falconers during the crusades".

Helen Macdonald en Lupin, foto van haar Twitter-account, maker werd niet vermeld.

Nog een citaat: "Burqua, the word in Arabic. Hood".


Beeld: Tinco Lyclama Beetsterzwaag
Woord: H is for Hawk, 2014, Vintage Books
Beeld: H. is for Hawk, A New Chapter, BBC Two
De duur van de expositie is verlengd: tot en met 23 september 2018.

Vergeten aardappelen

Ik vond een halfvol zakje vergeten aardappelen.
Ze hadden flink hun best gedaan, zo in het donker.

We kopen biologisch geteelde aardappelen, die kiemen nu eenmaal sneller dan bespoten aardappelen. Ik denk, als ik die spruitjes zie: wat moet je wel niet doen om zoveel levenslust de kop in te drukken?
Zo'n aardappeltje gooi ik natuurlijk niet weg.

Die stop ik in de grond. Er is altijd wel ergens een leeg plekje. En anders kan het ook in een brede emmer. Of, schijnt het, gewoon in een zak tuingrond: gat erin, aardappel er in, wachten. Wel water geven dan. En ja, dat kan ook later dan in het voorjaar. Proberen kan altijd, nietwaar?

Groei!

.
Rustig laten groeien. Ze worden 40 á 50 cm hoog, schat ik zo. Bloeien is ook fijn, maar dat doen ze niet altijd, zo laat in het jaar.
Op een gegeven moment zijn ze op: de planten worden geel, ze krummelen weg. Dan kun je ze opgraven en als het goed is zitten er een aantal nieuwe aardappeltjes in de grond, tussen de wortels. En wat zo gek is: aardappels uit de winkel vind ik gewoon, maar nieuwe aardappeltjes uit zo'n knolletje, dat vind ik elke keer weer een wonder.

Woord en beeld: Friese Vrijheid

"In krijgshaftige bijeenkomsten bij de Opstalboom verklaarden ze de zee de oorlog..."

"Ze tekenden op dat het hun vrije landrecht was een zeeburcht te stichten en te versterken, als een gouden ring die om heel Friesland lag, overal even hoog en sterk, zodat de vloed voor altijd buiten de deur zou blijven".  

Opstalboom

Boek: De Wadden - Mathijs Deen, 2013, Thomas Rap
kunstproject: Monika Kühling, in de boslaan naar het voormalig klooster Ihlow
Opstalboom bij Aurich.

vlinders in de tuin

Het is een dramatische zomer voor de vlinders. Zelfs op de vlinderstruik zie ik ze nauwelijks. We hadden ook al geen oranjetips dit voorjaar. En dat we systematisch de metershoge brandnetels verwijderen helpt natuurlijk ook niet.

Toch is er ook goed nieuws.
Geheel per ongeluk is er een witte koolplant in mijn tuin opgedoken. Die kwam mee met het vogelzaad.

Dat vinden de diverse witjes heerlijk. Bakje water met schelpjes (of steentjes) erin op een tafeltje in de buurt, hebben ze ook wat te drinken.

Ik zie nauwelijks rupsjes, maar dat zal wel door de mezen komen, die ook uitgehongerd zijn door de droogte. Maar iets veroorzaakt toch die gaten?

Ondertussen begrijp ik niet waarom we dat niet eerder hebben bedacht. Volgend voorjaar planten we een paar koolplantjes her en der in de tuin: voor de vlinders. En mochten ze niet geheel en al opgevreten worden, dan weten we er zelf wel raad mee. Win-win.

Voor wie dit ook wil en niet weet hoe aan koolplantjes te komen: in het voorjaar gewoon te koop bij goede tuincentra en de Welkoop.

Woord en beeld: regen

"...en regenjacks in felle kleuren, met de capuchon strak om ons hoofd gesnoerd, zodat alle geluiden veranderden; je eigen ademhaling en de bewegingen van je eigen hoofd, als je oren langs de binnenkant van je capuchon schraapten, klonken de hele tijd luid en duidelijk, terwijl al het andere gedempt werd en ver weg leek te gebeuren."

Ik herinner me dat geluid. En het gevoel van zo'n min of meer onbuigzame laag om je kinderlijf. In de stromende regen, op weg naar de kleuterschool (die letterlijk achter ons huis lag), droeg ik in opdracht van mijn moeder ook nog een regenhoed, een zgn. zuidwester. Het ding was knalrood en dus werd ik gepest: "Brandweerman! Brandweerman!".

Alle fotoboeken doorgebladerd: niks. Dit is de enige foto van mezelf in regenjas die ik kon vinden. Wie gaat er dan ook in de stromende regen buiten foto's maken? Jammer is het wel. Goed voornemen: in de herfst, tijdens buien, foto's maken van dierbaren die door de regen sukkelen.

Eigenlijk wil ik weer zo'n gele regenjas. Misschien kopen mensen daarom "jonge" kleding. Niet omdat ze er jong uit willen zien, maar omdat ze heimwee hebben naar het gevoel uit hun jeugd. 

Boek: Zoon- Karl Ove Knausgard, 2013, De Geus B.V.
Beeld: vakantiefoto Vlieland
Boek&Beeld: De Hondenmatroos - Margaret Wise Brown/Garth Williams, Gouden Boekje, Rubinstein