Hunebedcentrum Borger: buiten

En ja hoor, daar gingen we weer. Opgewekt en met een open blik richting Borger. In de herkansing!

Ik kwam deze keer vooral voor het buitenterrein. Daar worden in no-time diverse woningen opgebouwd. Aan de akkertjes kwam men dit jaar, geloof ik, niet echt toe, maar wat er stond was mooi.

vlas

Verspreid staan er diverse soorten van onderdak.

tipi/rendierjagers

 

 

Er staan een aantal big packs met kloetjes er in.

Er ligt een stapel takken.

En grote stammen voor het gebinte.

model, staat binnen.

Vakmanschap, dat helpt ook. Dan bouw je dus een huis.

Een echt hunebeddenbouwershuis.

Ga je voor de Bronstijd, dan wordt het huis groter, bouwtechnisch al wat gecompliceerder en met een echte deur.

En wat wordt dit?

 

 Geen idee. Spannend. Over een poosje maar weer kijken. 

Het Hunebedcentrum ligt even buiten het dorp Borger. Volg de bordjes en je komt er vanzelf. 

Hunebedden: Noord-Sleen, D51 en D50

Je kunt zeggen dat ik het mooiste voor het laatst heb bewaard. Dit  zijn de laatste twee (bekende) hunebedden in Drenthe die ik heb bezocht. Ik heb ze nu allemaal gezien, sommige meerdere malen. Ik scharrel nog wat bij die in Groningen en Overijssel, en dan op naar het volgende onderwerp. Maar voor nu:  D50 en D51.

Op aanraden van een Twitter-volger zijn we in het voorjaar naar Noord-Sleen gegaan. Eerst vind je in een bosje aan de linkerkant van de Hunebedweg een klein hunebed, D51. Ooit telde het 14 zijstenen, met daarop 7 dekstenen.

Veel is er niet van over. Van Giffen heeft het onderzocht en stelde vast dat iemand hem voor was geweest: "de kelder was sterk doorwoeld".
Er groeien mooie (korst-)mossen op,  dat dan weer wel.
De stenen die er nog zijn hebben barsten. Daar blijft na regen wat water in staan. En daar groeit dan weer ander mos. De natuur zoekt altijd zijn eigen weg.

Maar goed, we waren hier snel klaar, en ik was een beetje teleurgesteld. Was dat nou alles?
Even verderop, echt een kwestie van meters, moest het tweede hunebed liggen, verstopt achter een boomsingel.

Wauw! Ik bedoel: echt wauw!

 

Dat is pas een hunebed. Kijk zo'n rijtje kransstenen eens staan.

 Wachters op een rij.

Obelix zou er zo mee weglopen. Deze is niet wetenschappelijk onderzocht. Waarom niet? Misschien wel omdat hij zo mooi is: daar ben je zuinig op. Niet verstoren!
Ondertussen dacht ik opeens aan de bekende Franse postzegel van Carnac. Deze dus.

Waarom is er in Nederland nog geen zegel verschenen met een hunebed er op? Zeker nu we een echte geschiedenis-canon hebben, die nota bene begint met de hunebedbouwers!
Daar moest wat aan gedaan worden. En kijk eens:

Bedacht, besteld en ook al gebruikt. Het afgebeelde hunebed is D1, bij Steenbergen. Daar ben ik destijds begonnen. Een mooie afronding van dit project.


Noord-Sleen ligt in de gemeente Coevorden.
D50: N 52 47.761   E 006 47.47.222
D51: N 52 47.686   E 006 47.171


Bron: Gids voor de hunebedden in Drenthe en Groningen- Wijnand van der Sanden
Franse zegel: www.wikitimbres.fr

Voor wie interesse heeft: de zegels zijn bij mij te bestellen voor 9,95 per vel (10 stuks) excl. eventuele verzendkosten.Dit kan o.a. door te klikken op de enveloppe bovenin de rechterkolom.

Hunebedden: D27 in Borger

D27 wordt wel "het Grote Hunebed" genoemd en het is inderdaad een knoeperd. Het ligt door bomen omringd bij het Hunebedcentrum. Er staat nog een orginele hunebedwijzer aan het pad.

Je hoort dat je er bijna bent, ook hier worden de stenen als een soort gymtoestel beschouwd.

En als je dan ziet dat sommige stenen op een paar cm rusten... Op een dag gaat er iets vreselijk mis. Daar sta je trouwens ook nooit bij stil; dat er bij het bouwen van hunebedden mensen gewond zijn geraakt, en misschien gestorven. Wat deden ze daar dan mee? Werden die dan meteen maar meebegraven? Of gingen die in een kuiltje in de buurt?
Er was eens een mevrouw, Titia Brongersma (die overal opduikt als "de dichteres Titia Brongersma") die hier onderzoek heeft gedaan. In 1685 heeft ze één dag lang opgravingen uitgevoerd en meldt later dat zij menselijke resten in potten heeft gevonden, die helaas uit elkaar vielen. De vondsten zijn verdwenen, dat is jammer.

In het Hunebedcentrum is wat vondsten betreft van alles te zien.

 Op het buitenterrein ontstaat een aardige openluchtopstelling. Begin dit jaar kon je er nog vrij rondlopen:

Er staan verscheidene reconstructies van onderkomens: een soort tempeltje, een tipi en huizen.

 

Er zijn akkertjes, maar toen ik er was groeide er nog niets. Ook is er inmiddels een boerderij uit de Bronstijd nagebouwd. Ik heb hem nog niet gezien. Het terrein is nu namelijk omheind, en je moet door een uitermate onvriendelijk hek. Daartoe dien je een muntje bij de balie in het gebouw te halen. Let op: er zijn baliemedewerksters die denken dat je het buitenterrein alleen in combinatie met het centrum kunt bezoeken, zij hebben ongelijk!

Nou ja, het is wel duidelijk dat we weer een fittie met het centrum hadden. Daar hebben we luid en duidelijk over geklaagd op de social media. En daar heeft de afdeling communicatie van het centrum adequaat en vriendelijk op gereageerd. Kort door de bocht: er gebeurt van alles: reorganisatie, bijbouwen, herinrichten. En daardoor ontstaan onduidelijkheden. Geduld dus, als je er heen gaat. En doe dat vooral, want er zijn echt leuke dingen te zien.

Binnenkort gaan we weer, want ik moet en zal die boerderij zien. De zoveelste herkansing, een mens maakt wat mee.


Borger ligt in de gemeente Borger-Odoorn

N 52 55.812
E 006 47.846 

Foto's zijn van Aag zelf


klik hier voor meer over Titia

Hunebedden: Emmerveld D38, D39, D40.

Als je naar een hunebed wandelt is er altijd een gevoel van verwachting: wanneer krijg je hem te zien? Deze keer moesten we een aardig eindje over een zandpad. Er stonden wat schapen te grazen, altijd leuk.

Na een stukje door het bos kwamen we op een heideveldje en daar zagen we de eerste. Met diverse stenen op een driesprong om de wandelaar de goede kant op te sturen.

Op de achterste zat ooit zo'n bronzen plaquette, maar die is natuurlijk weg.

Zo door de bomen heen heeft het toch iets romantisch, majestueus en verstilds.

We gaan eens dichterbij kijken. Zo te zien ligt een deel nog ingegraven.

Vlakbij liggen nog twee hunebedden:

een mooie ronde

een rommelbergje

In de hunebedgids staat, dat men niet weet waarom er zo vaak hunebedden in twee- of drietallen bij elkaar staan. Ikzelf denk dat het iets te maken heeft met extended families: samen maar toch apart.

Er is wel wat onderzoek gedaan naar de dekheuvels van de drie graven, dat heeft meer kennis over de dateringen opgeleverd. In 1960 zijn alle drie de hunebedden gerestaureerd. 

We wandelen over hetzelfde pad weer terug

Zie je die streep? Dit is het:

Waarom ligt er midden in het bos in een zandpad een rij bakstenen? Kan iemand mij dat vertellen?
Je maakt wat mee in de bossen van Drenthe.

Emmerveld ligt in de gemeente Emmen
D38: N 52 48.676   E 006 53.240
D39: N 52 48.662   E 006 53.236
D40: N 52 48.648   E 006 53.280

Foto's van Aag zelf
      

Hunebedden: Valthe-W, D34

Vorig jaar al waren we bij het kleine hunebed dat tussen Odoorn en Valthe ligt. Een deel van de foto's waren niet zo geslaagd, dus deze week gingen we voor een herkansing.
Al hobbelend rijd je een eindje over de Hunebedweg, tot een kleine bomengroep. Links van de weg ligt het hunebed.

Het is maar een bescheiden hoopje stenen, maar de vorm is nog goed zichtbaar. Het wordt voor het eerst vermeld in 1812. Zeker is dat het in 1869 gedeeltelijk werd vernield.

Ook hier groeien er weer kleurige mossen op de stenen.

Hunebedbisschopsmuts, Gewoon Muisjesmos, Granietschildmos, er is een wereld waar ik niets van weet.


Aan hetzelfde pad, maar dan aan de andere kant, ligt een ven. Allerlei onderzoekers en wetenschappers blijven maar hameren op het feit dat water een spirituele/godsdienstige betekenis had voor de Trechterbekers, en dat zij er door werden aangetrokken.

Laat mij, als leek, het nu eens omdraaien. Je wilt je ergens vestigen. De nabijheid van water is dan wel zo handig, sterker nog, je leven hangt er van af. Dorst! Maar ook voor koken, huiden schoonmaken wellicht, en het zal me niets verbazen als er al lekker gefermenteerde dranken werden geproduceerd. Water betekent ook vis, kikkers, watervogels, dus voedsel. Veel materialen zoals boombast, wilgentenen en biezen zijn goed te verwerken als je ze soepel hebt gemaakt door ze te weken.
Die afhankelijkheid van water maakt je kwetsbaar. Zo'n ven kan in een hete, droge zomer droogvallen. Je probeert te begrijpen wat maakt dat daar water is, of soms niet. En je bent bereid om van alles te doen om het water te behouden. Spreuken, offergaven, je doet je best. Het resultaat is hetzelfde, de volgorde is alleen anders. Denk ik dan, hé?

Het ven ligt er prachtig bij. Even verderop ontstaat een nieuwbouwwijk. Zoveel eeuwen later, en nog steeds een aantrekkelijke plek om te wonen. Continuïteit: het leven gaat door.

Valthe ligt in de gemeente Borger-Odoorn
N 52 50.557
E 006 52.041

Foto's zijn van Aag zelf.

Hunebedden: Emmen D45 (en iets extra's)

Vroeg in het voorjaar zijn we bij hunebed D45 in de Emmerdennen geweest. De Emmerdennen is een bos dat inmiddels door woonwijken wordt omringd, maar het is in de 19de eeuw aangelegd tegen zandverstuivingen, ter bescherming van de landbouw.  Het is het hoogste punt van de Hondsrug.

Er is een kleine parkeerplaats, van hier starten allerlei wandel- en fietsroutes. Eerst het hunebed: paadje op

en daar ligt het al tussen de bomen.

Alles is groot aan dit hunebed, de stenen bovenop:

(Het verhaal gaat dat koning Lodewijk Napoleon met zijn paard bovenop het hunebed sprong. De krassen moeten nog te zien zijn.) 

De ovale vorm van kransstenen

En de vernielingen:

Oude boorgaten en  recente herstelwerkzaamheden.

Er wordt druk gefietst en gewandeld. We besluiten ook een stukje te lopen. Aan de andere kant van de weg zou een monument liggen.
Staatsbosbeheer heeft een gele paadjes-route uitgezet.

Midden in het bos ligt het monument:

Ik kan weer met een gerust hart zeggen dat ik nog nooit zoiets gezien heb. Het is een schenking uit 1929 van de VVV aan het bestuur van de NV Emmerdennen, als dank voor het behoud van het bos. "Hulde!", staat er op de steen. Ik probeer te bedenken of dit tegenwoordig nog wordt gedaan. Bankjes met inscriptie, die zie ik wel. Maar verder? Ik geloof van niet.



Foto's: P.M. van der Ploeg en van Aag zelf

Gemeente Emmen
N 52 47.489
E 006 54.478

Hunebedden D36 en D37, wandelen bij Valthe

Hoe vaker we door Drenthe reizen, op zoek naar hunebedden, hoe meer mooie plekken we ontdekken. Toen we vanuit de Veenkoloniën omhoog reden, de Hondsrug op, was ik opnieuw onder de indruk. Al dat afgegraven land, wat een werk, onvoorstelbaar.
We gingen naar Valthe, wat op zich al een mooi dorp is. Als je door de Hoofdstraat rijdt zie je al gauw een wegwijsbordje. Er zijn nogal wat onverharde wegen rond Valthe en de Oude Holesweg (loopt door in de Hunebedweg) is daar één van. Diepe kuilen met water: spannend.
Bij de hunebedden (de Valther Tweeling genoemd) ligt een kleine zandvlakte, de hunebedden zelf liggen door bomen omringd wat hoger.

De stenen zijn verzakt en gebroken, het fluitekruid groeit er boven uit.

Er is nog wel wat van de grafheuvel over, maar er zijn geen kransstenen, er is geen ingang te zien, er is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan. Het heeft wel iets aandoenlijks. Van stof tot stof, in een eeuwenkalm tempo.

Nu nog een stukje wandelen, verder langs de Hunebedweg, door een loofbos. We zien van alles:

werk van een specht

salomonszegel

We lopen langs een veldje met vennen en komen dan op een viersprong. We gaan rechtsaf over een met veldkeien verharde weg en een fietspaadje.

Links graan, rechts aardappelen. En wat scharrelt daar? Een Coloradokever! We hebben hem in een potje mee naar huis genomen.

Ik heb geleerd deze kevertjes zo'n beetje als volksvijand nummer één te beschouwen, maar dat is een generatiekwestie. Zonen zijn minder onder de indruk.

We zien nog een ree in de verte, komen weer bij het bos en terug bij de auto. Midden in het zand zien we opeens iets schitteren

Een pannetje. Heel vreemd. Waar dat nou weer goed voor is?

De wandeling was zo'n 2 kilometer. Wil je verder lopen dan zijn er mogelijkheden genoeg.

nog één voor 't mooi

Valthe ligt in de gemeente Borger-Odoorn
D36: N52 50.385   E 006 53 666
D37: N52 50.378   E 006 53 687

Foto's van Aag zelf