Memorabilia: keuken emaille

Verspreid door ons huis staan allerlei voorwerpen van emaille. Sommige gekocht, andere gekregen.
Een aanzienlijk deel komt uit het ouderlijk huis van man: groen, met een gouden randje. Voorraadbussen, een wasbak ( waar mijn schoonmoeder tot ver in de jaren negentig in bleef afwassen, al paste hij niet echt in een moderne gootsteen), schalen, noem maar op.

Er is een tijd geweest dat in ieder huishouden de keukenuitzet uit emaille voorwerpen bestond. Aan het eind van de negentiende eeuw verschenen de eerste voorwerpen op de markt. Het was meteen een enorme hit. Logisch: daarvoor was men voor het koken aangewezen op keramiek (breekbaar) of bv koperen pannen, die aan de binnenkant vertind moesten zijn. Sleet de tinlaag, of raakte die beschadigd, dan lag vergiftiging op de loer. Email was licht, stevig en makkelijk schoon te maken.

In Nederland lag de bloeitijd voor emaille keukengerei tussen 1939 en 1955. DRU (van de kachels) was één van de grootste leveranciers.
Er was een standaard keukenuitzet te koop, die bestond uit (ik citeer):
5 pannen,
1 aardappelpan
1 koekepan
1 steelpan
1 fluitketel

1 melkkoker
1 vergiet
1 lepelrek met 4 lepels
1 zand, zeep en soda-rek

1 wasbak
1 zeepbakje + treef
1 theebladenbakje

nieuw gekocht, zo mooi!

Vraag eens aan je kinderen wat een treefje is, of wat het nut van zand in de keuken is, en ze staren je waarschijnlijk glazig aan.
Daar was natuurlijk van alles aan toe te voegen. Een broodtrommel bijvoorbeeld.

 Heel bekend en nog regelmatig in gebruik is het petroleumstel (er moet alleen even een nieuwe lont in).

De standaard uitvoering was "gewolkt". De oma van mijn vader had die versie in huis. Zijn andere oma had een iets deftiger variant: wit met een blauw randje. Heel chic, en duurder.

Alles is perceptie: ik was geneigd te denken dat emaille vooral een lagere klasse-iets was, maar verre van dat. Bovengenoemde uitzet koste maar liefst f 25,85 in de tijd dat een arbeiders weekloon 7 gulden bedroeg. Wilde je een kleurtje, zoals rood of staalblauw, dan betaalde je maar liefst f 32,95!

Mijn schoonmoeder kocht haar keukenuitzet voor haar trouwen (1957?)  in de stad, waarschijnlijk in Meppel. Jammer genoeg weet ze niet meer waar. Het zal een soort warenhuis geweest zijn.
De tijd dat je voor je trouwen (of samenwonen) een hele uitzet aanschafte, is voorbij. Het begint al met op kamers gaan: je krijgt overtollig serviesgoed van familieleden, snuffelt bij de kringloopwinkel, HEMA, de Action en Blokker. En dan is er altijd nog de Zweedse woongigant. Ondertussen verdwijnen de zelfstandige winkeltjes met huishoudelijke artikelen. Smit in Winschoten, De Klomp in Groningen, noem maar op. Hoe jammer is dat?

Om op het emaille terug te komen; in de jaren 70 was het bekeken. Nieuwe materialen verdrongen het emaille: hittebestendig glas, RVS en aluminium. Toch blijft emaille populair om haar decoratieve waarde. En ondanks mijn goede voornemens (niet nog meer spullen!) heb ik laatst nog wat nieuws gekocht.

Alles wat een nog functie heeft mag blijven, de rest gaat weg. Per saldo ietsje meer ruimte, hoera!
Vraag de generatie boven je eens naar hun herinneringen met keukenemaille. Als dat nog kan, tenminste. Je hoort nog eens wat.

bron: Digibron.nl
foto's: van Aag zelf

Hunebedcentrum Borger: buiten

En ja hoor, daar gingen we weer. Opgewekt en met een open blik richting Borger. In de herkansing!

Ik kwam deze keer vooral voor het buitenterrein. Daar worden in no-time diverse woningen opgebouwd. Aan de akkertjes kwam men dit jaar, geloof ik, niet echt toe, maar wat er stond was mooi.

vlas

Verspreid staan er diverse soorten van onderdak.

tipi/rendierjagers

 

 

Er staan een aantal big packs met kloetjes er in.

Er ligt een stapel takken.

En grote stammen voor het gebinte.

model, staat binnen.

Vakmanschap, dat helpt ook. Dan bouw je dus een huis.

Een echt hunebeddenbouwershuis.

Ga je voor de Bronstijd, dan wordt het huis groter, bouwtechnisch al wat gecompliceerder en met een echte deur.

En wat wordt dit?

 

 Geen idee. Spannend. Over een poosje maar weer kijken. 

Het Hunebedcentrum ligt even buiten het dorp Borger. Volg de bordjes en je komt er vanzelf. 

Hunebedden: Noord-Sleen, D51 en D50

Je kunt zeggen dat ik het mooiste voor het laatst heb bewaard. Dit  zijn de laatste twee (bekende) hunebedden in Drenthe die ik heb bezocht. Ik heb ze nu allemaal gezien, sommige meerdere malen. Ik scharrel nog wat bij die in Groningen en Overijssel, en dan op naar het volgende onderwerp. Maar voor nu:  D50 en D51.

Op aanraden van een Twitter-volger zijn we in het voorjaar naar Noord-Sleen gegaan. Eerst vind je in een bosje aan de linkerkant van de Hunebedweg een klein hunebed, D51. Ooit telde het 14 zijstenen, met daarop 7 dekstenen.

Veel is er niet van over. Van Giffen heeft het onderzocht en stelde vast dat iemand hem voor was geweest: "de kelder was sterk doorwoeld".
Er groeien mooie (korst-)mossen op,  dat dan weer wel.
De stenen die er nog zijn hebben barsten. Daar blijft na regen wat water in staan. En daar groeit dan weer ander mos. De natuur zoekt altijd zijn eigen weg.

Maar goed, we waren hier snel klaar, en ik was een beetje teleurgesteld. Was dat nou alles?
Even verderop, echt een kwestie van meters, moest het tweede hunebed liggen, verstopt achter een boomsingel.

Wauw! Ik bedoel: echt wauw!

 

Dat is pas een hunebed. Kijk zo'n rijtje kransstenen eens staan.

 Wachters op een rij.

Obelix zou er zo mee weglopen. Deze is niet wetenschappelijk onderzocht. Waarom niet? Misschien wel omdat hij zo mooi is: daar ben je zuinig op. Niet verstoren!
Ondertussen dacht ik opeens aan de bekende Franse postzegel van Carnac. Deze dus.

Waarom is er in Nederland nog geen zegel verschenen met een hunebed er op? Zeker nu we een echte geschiedenis-canon hebben, die nota bene begint met de hunebedbouwers!
Daar moest wat aan gedaan worden. En kijk eens:

Bedacht, besteld en ook al gebruikt. Het afgebeelde hunebed is D1, bij Steenbergen. Daar ben ik destijds begonnen. Een mooie afronding van dit project.


Noord-Sleen ligt in de gemeente Coevorden.
D50: N 52 47.761   E 006 47.47.222
D51: N 52 47.686   E 006 47.171


Bron: Gids voor de hunebedden in Drenthe en Groningen- Wijnand van der Sanden
Franse zegel: www.wikitimbres.fr

Voor wie interesse heeft: de zegels zijn bij mij te bestellen voor 9,95 per vel (10 stuks) excl. eventuele verzendkosten.Dit kan o.a. door te klikken op de enveloppe bovenin de rechterkolom.

zoete courgettetaart

Dit is een zoete cake-achtige taart, waar je de courgette nauwelijk in herkent. We maken hem met enige regelmaat, al jaren lang.

Wat heb je nodig? Een waslijst aan ingrediënten! Laat je er niet door afschrikken, het is gewoon een kwestie van mengen.

300 gram bloem, 1 dessertlepel bakpoeder, 1 dessertlepel kaneel, 2 theelepels geraspte nootmuskaat (wij doen wat minder), snuf zout, 3 grote eieren, 250 gram lichte basterdsuiker, 4 eetlepels honing, 1,75 dl. plantaardige olie (bv zonnebloemolie), 1,25 dl. yoghurt, 250 gram geraspte courgette (schillen hoeft niet), 75 gram grof gehakte noten (bv amandelen, of gemengde noten), 1 banaan in blokjes, 1 geraspte sinaasappelschil, poedersuiker ter garnering.

Verwarm de oven: 180 graden.

Zeef de bloem, het bakpoeder, de specerijen en het zout in een kom. Zet apart

Klop de eieren schuimig. Voeg de honing en de suiker toe en klop alles weer schuimig. Giet er al kloppend geleidelijk de olie bij. Schep er dan beurtelings het bloemmengsel en de yoghurt doorheen. Voeg er de courgetterasp, de noten, de sinaasappelrasp en de banaan toe. Schep alles goed om.

Schep het beslag in een met olie bestreken rechthoekige vorm, 23 x 33 cm.

Zet de taart in de oven en laat hem ong. 45 minuten bakken, hij moet stevig aanvoelen. Laat hem daarna afkoelen op een rooster en bestrooi hem daarna eventueel met poedersuiker.

Enige tijd geleden hebben we zelf sinaasappelschilletjes geconfijt. Die zijn er ook erg lekker door.

 

Een gezellig werkje, dat zo tussendoor kan, met als resultaat een pot goud. In de super kun je eventueel bakjes geconfijte sinaasappel kopen, minder lekker maar wel zo makkelijk.

schilletjes zelf maken: klik hier

foto's van A.B. van der Ploeg

Citroen-courgette jam

Dit recept is van Hugh Fearnley-Whittingstall (River Cottage) en stond 2 jaar geleden in The Guardian.
Ik heb het recept dit jaar wat aangepast, het orgineel was namelijk ook weer erg dun, waardoor het eigenlijk niet op de boterham wou. Ik at het door de yoghurt, erg lekker, maar dan duurt het lang voor je een pot leeg hebt.
Let op: je bereid de courgettes voor en laat ze dan een nacht in de koelkast staan.

Nodig: 1 kg courgette, 1 kg suiker, rasp van 2 (biologische) citroenen, sap van 1/2 citroen.

 Snijd de courgettes in kleine blokjes van 5 mm.

Doe in een kom met de rasp en de suiker. Roer goed om, gladfolie er over en in de koelkast ermee. Laat een nacht staan.

De volgende dag is er behoorlijk wat vocht vrijgekomen, geen paniek, dat hoort zo.

Maak potten en deksels schoon en zet ze klaar. Doe het courgettemengsel in een grote pan met dikke bodem en zet op middelhoog vuur. Verwarm tot de suiker is opgelost. Voeg nu het sap van een 1/2 citroen toe en breng aan de kook.

Laat de jam bruisend koken tot het "zet", dwz tot een druppel op een koud schoteltje stolt tot jamdikte. Dat zal na ong. 30 minuten koken zijn. Giet dan de jam in de potten, schroef ze meteen dicht en zet ze op de kop. Na 5 minuten weer rechtop zetten. Ik had maar twee grote potten nodig, maar dat kwam misschien ook, doordat ik de jam wat te lang had laten inkoken (oeps).

In het oorspronkelijke recept wordt er ook nog 250 ml. water in de pan gedaan. Dan is de jam dus meer een dikke saus. Doe wat je het lekkerste lijkt!

Zoals ik al eerder zei: het is meer saus dan jam. Lekker op brood, pannenkoek, door de yoghurt en over ijs. Bovendien is het groente, dus héél gezond!

Hunebedden: D27 in Borger

D27 wordt wel "het Grote Hunebed" genoemd en het is inderdaad een knoeperd. Het ligt door bomen omringd bij het Hunebedcentrum. Er staat nog een orginele hunebedwijzer aan het pad.

Je hoort dat je er bijna bent, ook hier worden de stenen als een soort gymtoestel beschouwd.

En als je dan ziet dat sommige stenen op een paar cm rusten... Op een dag gaat er iets vreselijk mis. Daar sta je trouwens ook nooit bij stil; dat er bij het bouwen van hunebedden mensen gewond zijn geraakt, en misschien gestorven. Wat deden ze daar dan mee? Werden die dan meteen maar meebegraven? Of gingen die in een kuiltje in de buurt?
Er was eens een mevrouw, Titia Brongersma (die overal opduikt als "de dichteres Titia Brongersma") die hier onderzoek heeft gedaan. In 1685 heeft ze één dag lang opgravingen uitgevoerd en meldt later dat zij menselijke resten in potten heeft gevonden, die helaas uit elkaar vielen. De vondsten zijn verdwenen, dat is jammer.

In het Hunebedcentrum is wat vondsten betreft van alles te zien.

 Op het buitenterrein ontstaat een aardige openluchtopstelling. Begin dit jaar kon je er nog vrij rondlopen:

Er staan verscheidene reconstructies van onderkomens: een soort tempeltje, een tipi en huizen.

 

Er zijn akkertjes, maar toen ik er was groeide er nog niets. Ook is er inmiddels een boerderij uit de Bronstijd nagebouwd. Ik heb hem nog niet gezien. Het terrein is nu namelijk omheind, en je moet door een uitermate onvriendelijk hek. Daartoe dien je een muntje bij de balie in het gebouw te halen. Let op: er zijn baliemedewerksters die denken dat je het buitenterrein alleen in combinatie met het centrum kunt bezoeken, zij hebben ongelijk!

Nou ja, het is wel duidelijk dat we weer een fittie met het centrum hadden. Daar hebben we luid en duidelijk over geklaagd op de social media. En daar heeft de afdeling communicatie van het centrum adequaat en vriendelijk op gereageerd. Kort door de bocht: er gebeurt van alles: reorganisatie, bijbouwen, herinrichten. En daardoor ontstaan onduidelijkheden. Geduld dus, als je er heen gaat. En doe dat vooral, want er zijn echt leuke dingen te zien.

Binnenkort gaan we weer, want ik moet en zal die boerderij zien. De zoveelste herkansing, een mens maakt wat mee.


Borger ligt in de gemeente Borger-Odoorn

N 52 55.812
E 006 47.846 

Foto's zijn van Aag zelf


klik hier voor meer over Titia

Memorabilia: beren en andere knuffels

Ja, dat opruimen is soms moeilijk. Eerst een paar foto's:

De oude beer bovenaan heb ik gered: na een rommelmarkt werd hij zonder pardon in een container gekieperd.
De pandabeer vond ik 36 jaar geleden tijdens een fietsvakantie op een fietspad. Hij was nat van de dauw, had er dus al een hele nacht gelegen. Toen had je nog geen Twitter en Facebook om het kindje dat er bij hoort te vinden.
Ik heb lang genoeg op ze gepast, nu moeten ze verder de wereld in. Hartverscheurend vind ik het, maar flink zijn! En er zal toch wel iemand zijn die voor ze wil zorgen?

Die knuffels, dat is wat, hoor. De hondjes zijn van manlief, en ze mogen nooit en te nimmer weg. Ikzelf heb een drietal beren, waaronder een ijsbeertje.

Er is een groot verschil tussen onze generatie en die van onze kinderen. Wij hadden één of een paar knuffels, onze jongens hebben vuilniszakken vol. En denk maar niet dat daar ook maar één van weg mag. Over hechting gesproken.... Is er wel eens onderzoek gedaan naar het hechtingsgedrag van jonge kinderen met hun knuffels? Dat lijkt me interessant. Want waarom is het zo moeilijk van een knuffel afstand te doen? Is het omdat je dan afscheid neemt van het gevoel van veiligheid, dat ze je gaven?

Nog zoiets: de diersoorten die het tot het knuffeldom hebben gebracht. Honden en beren waren tamelijk standaard.  
Maar inmiddels is de complete Ark van Noach als knuffel verkrijgbaar. Zo hebben we hier in huis onder andere een mier, een slang, een rat, een nijlpaard en en een krokodil.

Trouwens, wie denkt dat alleen kinderen met een knuffel slapen, vergist zich deerlijk. Er zijn talloze volwassenen die geen oog dicht doen zonder hun geliefde beest in de buurt. Dat kon wel eens één van de laatste taboes zijn!

 
Eigenlijk denk ik dat als ik die oude beer naar de Kringloopwinkel breng, dat ze hem dan in de container gooien. Dat vind ik zo'n vreselijke gedachte! Met als gevolg dat die beer dus al 2 weken naast mijn bureau ligt. Hopeloos.