maandag 5 maart 2012

Uitgelezen: De tweeling van Highgate (8)

De tweeling van Highgate - Auddrey Niffenegger.

Korte beschrijving van het verhaal: Amerikaanse tweelingzusjes erven van hun Engelse tante een woning in Londen. Deze tante was op haar beurt de tweelingzus van hun moeder. Een deel van het boek draait om de relatie tussen beide zusterparen. Ook de relaties, al dan niet van romantische aard, met anderen spelen een rol. De woning, de aangrenzende begraafplaats en de stad vormen het decor waarin het verhaal over leven, dood, en leven na de dood zich ontwikkelt.
Om de een of andere reden was het lezen van dit boek vrij hard werken. Het wilde me maar niet pakken. Sommige bijfiguren zijn goed beschreven (vooral de dwangmatige buurman) maar het verloopt allemaal wat hakkerig. Op het boek staat: "Eindelijk. Na zes jaar, is hier de nieuwe roman...etc". Misschien is dat een deel van het probleem. Het boek leest inderdaad alsof het te vaak herschreven en voor de tigste maal geredigeerd is. Misschien ligt het aan de vertaling of misschien is het gewoon haar stijl. De ontknoping verloopt uiteindelijk wat ongeloofwaardig. Enfin, allemaal niet erg bevredigend, maar wel geschikt als tussendoortje.

Oorspronkelijke titel: Her Fearful Symmetry.

maandag 27 februari 2012

Uitgelezen: Superduif (7)

Superduif - Esther Gerritsen

Korte samenvatting: Bonnie, enigst kind van niet-zo-jonge ouders, is intelligent, creatief en nogal ongelukkig. Het boek beschrijft een korte periode van haar leven: de laatste maanden op de basisischool en de eerste maanden in de brugklas, maar ook haar tijdelijke transformaties tot duif. Als Superduif doet Bonnie namelijk wanhopig haar best Het Erge af te wenden. Haar ouders willen niet meegaan in haar overtuiging, haar vrienden Ine en Manuel steunen haar wel. Het lijkt er op dat Bonnie haar plaats vindt op de Middelbare School door haar succesvolle columns in de schoolkrant. De plotselinge dood van de broer van Ine heeft grote impact. Superduif komt in de problemen. Het verhaal eindigt hard en wanhopig, en vervult je met medelijden.
Het knappe van dit boek is dat je zonder meer wordt meegesleurd in Bonnie's kijk op de wereld. Haar gedachten worden zo goed verwoord door de schrijfster, dat je de eerste hoofdstukken denkt dat het boek ook wel bij de C-boeken op de jeugd-afdeling zou mogen staan. Maar pas op, Bonnies ervaringen worden dan wel door een kinderstem beschreven, ze heeft ernstige problemen. De grens tussen een rijke fantasie en hallucinaties wordt overschreden. Het laatste hoofdstuk doet je afvragen of er wel een oplossing voor Bonnie is, en hoe haar toekomst er uit zal zien.

maandag 6 februari 2012

Uitgelezen (6): De Weldoener

De Weldoener (F.Thomése)
Zeer korte samenvatting: componist/dirigent van middelbare leeftijd slijt zijn tijd in provinciestad tot hij, geobsedeerd door een ex van zijn zoon, breekt met alles en wanhopig een uitweg zoekt.

Het is zo'n 2 weken geleden dat ik De weldoener van Thomése heb uitgelezen. Het boek was een veelgenoemde kandidaat vaar de Ako-literatuurprijs.
Sindsdien heb ik diverse lovende recensies keer op keer gelezen; ik probeer te begrijpen wat ik nu mis. Ik vond er namelijk, plat gezegd, geen bal aan. Ik citeer een recensent: "Je voelt medelijden met hem (de hoofdpersoon) en hoopt dat het goed met hem afloopt". Ik voelde helemaal geen medelijden, alleen irritatie en vermoeidheid en het was/is me worst hoe het met hem afloopt. Nog een citaat: "Je moet wel blijven lezen". Nou, niet echt, nee. Ik moest mezelf dwingen om het boek uit te lezen. Wat is er aan de hand?
Ik begrijp dat het knap is geschreven, laat dat duidelijk zijn. De hoofdpersoon is een mij onsympathiek figuur. Een oninteressante man in grijs- en bruintinten die door het leven schuift, zonder al te veel initiatief, die zich alles maar wat laat aanleunen. Ontevreden over zijn huwelijk, nauwelijks functionerend als vader. Dat op zich is geen reden om het boek af te keuren. De dood van Ivan Iljitsj (Tolstoj) bijvoorbeeld, beschrijft het leven van een eveneens weinig opmerkelijke, evenmin bijzonder aardige man, maar vervulde me met erbarmen, en deed me nadenken over leven en dood van een mens, ouderschap, etc. Een kort levensverhaal met een rijkdom aan gedachten. Afgelopen week heb ik ook Bleak House van Dickens uitgelezen. Zo vervuld van de inhoud was ik, dat ik een paar dagen geen ander boek kon inzien. Zet nu die twee werelden eens tegenover elkaar: de enorme rijkdom aan karakters en gebeurtenissen van Dickens, en de paar figuren van Thomése. Een heel universum tegenover één organisme. En ja, Thomése heeft dat knap gedaan, hoor, het wisselende tempo, de functie van de muziek in het verhaal, etc.(zie recensies). Maar toch. De vraag rijst: voor wie schrijft de schrijver? Voor de beroepslezer of het publiek?
Volgens mij ontstaat er een nieuwe scheiding in literair nederland. Enerzijds de literair-technisch knappe boeken, bejubeld door critici; boeken door en voor in wezen een kleine groep mensen.
Anderzijds de verhalende schrijvers, die écht gelezen worden, door mensen die, moe van een dag/week hard werken, een fijn boek willen. Een boek dat best inspanning mag vragen, en doorzettingsvermogen, maar dat je, net zoals in andere kunstdisciplines, je bij de strot grijpt en meevoert. En dat je met een diepe zucht , rode wangen en een gevoel van spijt sluit, als het uitgelezen is.

donderdag 26 januari 2012

The big read in Rusland

Volgens The Guardian heeft Poetin opgeroepen tot het samenstellen van een canon van 100 russische boeken, die iedere leerling/student gelezen zou moeten hebben. Dit voorstel is onmiddelijk met groot argwaan ontvangen, er wordt gesproken van social engineering, etc. Je kunt je vast wel  indenken wat de reacties zullen zijn. Het woord Gedachtenpolitie is nooit ver weg. Maar laat mij nou even in mijn onnozelheid denken, dat een canon van 100 russische boeken een verrijking van mijn bestaan zou zijn. Eentje die net zo tot stand zou kunnen komen als the Big Read in de UK. Daar stonden diverse boeken/auteurs op die ik toen niet kende, en tot mijn grote vreugde, nu wel. De inbreng van het grote publiek heeft mede als voordeel dat die prestigelijstjes (wat-ben-ik-toch-een-intellectueel) weinig of geen invloed op het eindresultaat hebben, want als ik ergens moe van wordt zijn het die "deskundigen" die elkaar allemaal nakauwen en steeds dezelfde titels naar voren schuiven. Even zo goed ben ik dolblij dat ik toch maar, op aandringen van Yann Martel, met Tolstoj ben begonnen. Lachen mag van God, lezen mag leuk zijn. Dus kom maar op met die lijst!

maandag 5 december 2011

Uitgelezen (5): Huid en Haar

Huid en Haar (Arnon Grunberg)
Kennismaking met een aantal personen, die allen verbonden zijn met econoom Roland Oberstein. Het verhaal lijkt in eerste instantie over onschuldig overspel te gaan (voor zover overspel onschuldig kan zijn). Al gauw ontwikkelt het zich tot een beschrijving van gebrek aan liefde en intimiteit tussen mensen. Schaarste is een economisch begrip; hoe meer schaarste, hoe hoger de prijs. De marktwaarde bepaalt de verhoudingen. Wie bezit, wie neemt, wie heeft de macht? En hoe hoog is de prijs die moet worden betaald? Ook tijd is een economisch goed: hoeveel tijd besteed je aan wie en wat? En ten koste waarvan?
Ik heb enkele besprekingen gelezen. Over het algemeen waren die lovend. Op recensieweb (het klasje van Elsbeth Etty) bijvoorbeeld, staat een uitgebreide recensie van het boek. Wat mij echter opvalt in alle besprekingen is dat:
I. het gebrek aan empatisch vermogen van Oberstein zonder uitleg geaccepteerd wordt, en dat niemand aandacht besteedt aan de weinig liefdevolle uitlatingen van zijn moeder.  
II. Oberstein een "tweede-generatie-kind" is. Overlevingstactieken als: niets willen wat je niet kunt krijgen en alleen willen wat je wel kunt krijgen, komen dan ook in een niet-economisch licht te staan. Ook het ontkennen of niet onderkennen van gevoelens is een strategie die een mens in staat stelt ellende te doorstaan.
III. Terwijl Oberstein veelvuldig spreekt over de economie van het spel, ontgaat het hem dat zijn zoontje daar ook mee bezig is, op zijn eigen manier. De economie van het Nintendo-spel te doorgronden is een kwestie van leven en dood.
IV. Ten slotte heeft Grunberg het over het belang van de taal. Zijn taal staat in dienst van het verhaal, is karig en zeer functioneel. "Wij economen bouwen modellen van de werkelijkheid". Doet een schrijver niet hetzelfde? en dan een stukje verderop: "De taal doet er toe. De keuze van de woorden is belangrijk".
De taal van Arnon Grunberg: helder, hard en ijzig indrukwekkend.

vrijdag 25 november 2011

Uitgelezen (4): Bittere bloemen

Bittere bloemen (Jeroen Brouwers)
Twee weken geleden uitgelezen en weggelegd. Je kunt dus wel stellen dat ik het verhaal hebben laten bezinken. Korte samenvatting: hoogbejaarde man wordt na glanzende carriére door zijn dochter op een cruise gestuurd. Groot toeval: daar treft hij de stille liefde van zijn leven, een veel jongere vrouw die jaren geleden plotsklaps verdween. Het boek doet verhaal van zijn ontluikende gevoelens voor haar, en tegelijkertijd van het verval van geest en lichaam van de oude man.
(Tot mijn grote ergernis realeer ik me nu dat ik niet weet waar de titel op slaat. Er is vast wel een juichende recensie te vinden die dat verklaart).
De kwestie die mij ondertussen bezighoudt is: al die verhalen van kwakkelende mannen zijn zo ernstig, ze nemen zichzelf zo serieus en het zijn er zo veel. Falende ingewanden, krakende botten, de niet-functionerende geslachtsdelen: dat boeit mij toch niet! Ooit een roman door een vrouw over een vrouw in de overgang in de Ako-top vijf gezien, die niet met montere zelfspot werd geschreven? (ja, ok, Renate Dorrestein). Waarom schrijven vrouwen niet over verzakkingen, zweetbuien, uitstrijkjes en eendebekken? Waarom zijn wij altijd maar flink; even doorbijten en voor alles: met humor? En ondertussen zien we boekenkasten gevuld worden met zeurende mannen, die ondertussen naast ons liggen te snurken. Daar klopt iets niet. Ik heb er in ieder geval weer even genoeg van. Ik wil of een echt ontroerend verhaal of een opwekkend, interessant boek. Laat me lachen, laat me huilen, geef me iets om over na te denken!

vrijdag 4 november 2011

Uitgelezen: Alles kantelt (3)

Alles kantelt, Tomas Lieske

Anton, 35 jaar, komt op een dag zichzelf als jongen tegen op straat. Dat is, volgens de achterzijde van het boek, de kern van het verhaal. In slechts 240 pagina's komen o.a.de volgende thema's langs:
- Opgroeien in de jaren na/tussen de puinhopen van WO II,
- de relatie van de zoon met zijn vader (oplichter, opportunist, held, kindermisbruiker, etc)
- de komst het duitse pleegzusje en haar relatie met de verschillende gezinsleden
- de epileptische aanvallen van de hoofdpersoon
- het kortdurende, liefdevolle huwelijk van de hoofdpersoon, het verongelukken van zijn vrouw en de nasleep daarvan
- het ontmoeten van zijn jongere alter ego en de reis door Duitsland met de jongen
- zijn seksuele gevoelens en taboes (incest of niet en misbruik).
Tijdens het lezen groeide mijn ergenis. Volslagen ongeloofwaardig op zijn tijd en een o-kijk- mij-eens-knap-doen constructie. Het zo bejubelde taalgebruik kwam ik niet tegen. Het boek ontroerde me evenveel als een vlieg in mijn thee doet. Jammer, temeer omdat ik Dünya geweldig vond.

P.M. Ik schrijf bij voorkeur geen negatieve blogs/tweets. Maar als je alle gelezen boeken wilt bespreken ontkom je er soms niet aan. Daarom met nadruk: de meeste schrijvers hebben hard hun best gedaan. Als ik het resultaat niet waardeer zegt dat meer over mij dan over hen.